Obyekt satışı və kirayə

Bir biznesin uğurlu fəaliyyət göstərməsi üçün düzgün məkan seçimi ilk addımdır. İstər yeni qurulan şirkət olsun, istərsə də artıq fəaliyyətdə olan müəssisə, hər kəs öz fəaliyyətini gücləndirmək üçün uyğun ofis və ya ticarət obyektinə ehtiyac duyur. Burada əsas məsələlərdən biri də qiymətlərdir.
Müştərilər üçün həm satış, həm də kirayə bazarındakı variantları müqayisə etmək, seçim zamanı ən optimal qərarı vermək olduqca vacibdir. Satış yolu ilə ofis və ya obyekt əldə etmək sahibkar üçün uzunmüddətli stabil investisiya deməkdir. Mülkiyyətə sahib olmaq biznesə sabitlik gətirir.
Çünki hər ay kirayə ödəmək əvəzinə uzun illər ərzində öz sərmayəsini gücləndirmək imkanı yaranır. Sahibkar binanı təmir etdirərək tam öz istəyinə uyğun şəkildə dizayn edə bilir. Kirayə ofislər isə daha çevik yanaşma təklif edir. Yeni başlayan bizneslər və ya büdcəsini optimallaşdırmaq istəyən şirkətlər üçün kirayə daha sərfəlidir.
Burada uzunmüddətli öhdəlik olmur və dəyişən bazar şərtlərinə uyğun olaraq tez bir zamanda məkan dəyişdirmək mümkün olur. Əgər sahibkar uzun müddətli fəaliyyət planlaşdırırsa, ofis almaq həm investisiya, həm də prestij baxımından daha faydalı ola bilər. Biznes hələ inkişaf mərhələsindədirsə, riskləri azaltmaq üçün kirayə daha çevik bir həll təklif edir.
Bu məqalədə obyekt və ofis satışının, kirayəsinin əhəmiyyətini, qiymətlərə təsir edən amilləri və OFiS.AZ saytında təqdim olunan imkanları ətraflı izah edəcəyik.

Ofis və obyekt nöövləri

Hər bir sahibkar və ya şirkət rəhbəri üçün doğru məkana sahib olmaq biznesin uğurunun ayrılmaz hissəsidir. Ofis və ya ticarət obyektinin düzgün seçilməsi yalnız iş mühitinə deyil, həm də brendin imicinə və müştəri ilə münasibətlərə təsir göstərir. Hansı obyekt növünün sizə uyğun olduğunu müəyyənləşdirmək üçün fəaliyyət sahənizi, hədəflərinizi və büdcənizi nəzərə almaq vacibdir. Məsələn, gündəlik müştəri axınından faydalanmaq istəyən bizneslər üçün street retail məkanlar daha əlverişli ola bilər. Halbuki iri korporativ şirkətlər üçün isə A klasa ofis mərkəzləri daha uyğun seçimdir. Buna görə də obyekt kateqoriyalarını ətraflı öyrənmək, qərarvermə prosesində sizə həm vaxt, həm də maliyyə baxımından qənaət qazandırır.

Ticarət obyektləri

Ticarət obyektləri ən çox pərakəndə satış və xidmət sahələri üçün nəzərdə tutulur. Kafe, aptek, market və gözəllik studiyası kimi müəssisələr üçün street retail adlanan küçə səviyyəsində yerləşən məkanlar uyğun hesab olunur. Bu tip obyektlər əsasən yüksək piyada axını olan küçələrdə yerləşir və bu, biznesə müştəri cəlb etməkdə böyük üstünlük yaradır. Burada vitrin sahəsi çox önəmlidir, çünki vitrin yalnız reklam vasitəsi deyil, həm də müştərini içəri dəvət edən əsas amillərdən biridir. Dayanacaq imkanları da nəzərə alınmalıdır. Əgər müştəri avtomobilini rahat saxlaya bilmirsə, bu, potensial satışların azalmasına səbəb ola bilər. Beləliklə, ticarət obyektləri seçərkən yalnız kirayə və ya satış qiymətinə deyil, həm də müştəri davranışına təsir edən bu amillərə diqqət yetirmək lazımdır.

Ofis mərkəzləri və biznes plazalar

Ofis mərkəzləri və biznes plazalar daha çox şirkətlərin, agentliklərin və korporativ müştərilərin üstünlük verdiyi obyektlərdir. Bu tip binalarda əsasən A və B klasa kateqoriyalar mövcuddur. A klasa mərkəzlər müasir mühəndislik sistemləri, geniş tavan hündürlüyü, "shell & core" mərtəbələr və hazır "fit-out" paketləri ilə tanınır. Bu cür obyektlər prestij baxımından güclü imic formalaşdırır və əməkdaşlar üçün yüksək komfort təmin edir. B klasa binalar daha münasib qiymətə təqdim olunur və xüsusən kiçik və orta sahibkarlar üçün sərfəli seçim hesab edilir. Bu obyektlərdə rahat iş şəraiti təmin edilsə də, infrastruktur baxımından A klasa binalardan bir qədər geri qala bilər. Nəticədə, seçim biznesin büdcəsi və məqsədləri ilə sıx bağlı olur.

Street retail vs. ticarət mərkəzi

Street retail və ticarət mərkəzi obyektləri arasında seçim etmək üçün biznesinizin fəaliyyət istiqamətini nəzərə almaq lazımdır. Street retail obyektləri əsas küçələrdə, insanların gündəlik hərəkət etdiyi marşrutlarda yerləşir. Burada görünürlük maksimum səviyyədədir. Bu, brendinizin fərqli şəkildə tanınmasına, eyni zamanda spontan alışların artmasına şərait yaradır. Müştəri vitrində gördüyünü dərhal əldə edə bilir. Ticarət mərkəzlərində isə sabit və nizamlı müştəri axını təmin olunur. Bu obyektlər vahid idarəetmə, marketinq dəstəyi, təhlükəsizlik və rahat parkinq imkanları ilə seçilir. Yəni street retail daha çox fərdi brendinq və sərbəst fəaliyyət azadlığı təqdim edirsə, ticarət mərkəzləri stabil alıcı axını və strukturlaşdırılmış infrastrukturla üstünlük yaradır. Bu iki modelin hər biri biznesin strategiyasına uyğun olaraq özünəməxsus üstünlüklərə malikdir.

Obyekt satışı və kirayəsi qiymətləri

Qiymət məsələsi obyekt seçiminin ən vacib göstəricilərindən biridir və OFiS.AZ saytında satış və kirayə qiymətləri tam şəffaf şəkildə təqdim olunur. Burada müştərilər həm premium seqmentdə, həm də daha münasib variantlarda seçim edə bilirlər. Satış qiymətləri obyektin yerləşdiyi əraziyə, təmir vəziyyətinə, sahəsinə və binanın sinfinə görə dəyişir. Prestijli biznes mərkəzlərdə yerləşən A klasa ofislərin satış qiyməti 3 000- 4 500 AZN/m², B klasa ofislərin isə 1500- 2 200 AZN/m² aralığında dəyişə bilir. Şəhərətrafı ərazilərdə bu rəqəmlər daha da münasibdir və bəzi hallarda 1 000 -1 800 AZN/m² civarında obyekt tapmaq mümkündür.
Kirayə qiymətləri isə sahəyə görə hesablanır və adətən aylıq m² başına müəyyən edilir. Mərkəzdə yerləşən obyektlərin kirayə qiyməti orta hesabla 20-40 AZN/m², şəhərətrafı ərazilərdə isə 10 -18 AZN/m² aralığında olur. Məsələn, 50 m² sahəsi olan mərkəzi bir ofisin aylıq kirayəsi 1 500- 2 000 AZN, şəhərətrafı ərazidə isə eyni ölçüdə bir ofisin aylıq kirayəsi 700-1 000 AZN arasında dəyişə bilər. Uzunmüddətli müqavilələr bağlandıqda isə sahibkarlar əlavə endirimlərdən faydalana bilirlər.

Ödəniş imkanları

Obyekt satışı və kirayəsi zamanı ödəniş şərtləri sahibkarların rahatlığını təmin edən ən vacib amillərdən biridir. Ödəniş üsulları barədə dəqiq məlumat təqdim olunur. Satış obyektlərində nağd ödənişlə yanaşı, bank krediti və ipoteka imkanları da mövcuddur. Bankların təklif etdiyi ipoteka şərtləri ilə mərkəzi ərazilərdə yerləşən obyektləri uzunmüddətli kreditlə əldə etmək mümkündür. Kirayə obyektlərində isə adətən ilkin ödəniş və depozit tələb olunur. Məsələn, mərkəzi bir ofis üçün 2 aylıq depozit və 1 aylıq əvvəlcədən ödəniş geniş yayılmış təcrübədir. VÖEN-li şirkətlər üçün rəsmi müqavilə və hesab-faktura əsasında köçürmə yolu ilə ödəniş imkanları da təklif olunur. Kredit kartı ilə hissəli ödəniş və ya uzunmüddətli icarə müqavilələri çərçivəsində güzəştlər də tətbiq oluna bilər.

Endirim kampaniyaları

Ofis və obyekt satışı və kirayəsi bazarında endirim kampaniyaları müştərilərə həm büdcəyə qənaət, həm də daha sərfəli şərtlərlə məkan əldə etmək imkanı yaradır. OFiS.AZ saytında tez-tez keçirilən bu kampaniyalar müxtəlif kateqoriyaları əhatə edir və uzunmüddətli kirayə müqavilələri və ya birdəfəlik satış ödənişlərində daha çox tətbiq olunur. Məsələn, bəzi ofis mərkəzlərində illik müqavilə bağlayan müştərilərə 1 aylıq kirayə haqqı pulsuz təqdim edilir, yaxud depozit məbləğində ciddi endirimlər təklif olunur. Satış obyektlərində isə ilkin ödənişin tam şəkildə həyata keçirilməsi halında ümumi qiymətdə 5-10% arasında endirimlər tətbiq oluna bilər.

Gələcək trendlər

İş dünyası daim dəyişir və bu dəyişikliklər ofis və obyekt bazarında da özünü göstərir. Əvvəllər yalnız ənənəvi ofislər ön planda idisə, indi şirkətlər daha çevik, daha rahat və işçilərin ehtiyaclarına uyğun modellərə üstünlük verirlər. Yeni texnologiyalar, uzaqdan işləmənin artması və gənc nəsil sahibkarların fərqli yanaşmaları gələcəyin trendini formalaşdırır. Bu baxımdan həm hibrid ofis modelləri, həm də coworking məkanlar yaxın illərdə ən aktual seçimlərdən biri olacaq.

Hibrid ofis modelləri

Hibrid ofis modelləri son illərdə sürətlə populyarlaşaraq iş dünyasında yeni bir standart halına gəlmişdir. Bu model həm ənənəvi ofisdə işləməyi, həm də uzaqdan iş imkanlarını birləşdirir. İşçilər müəyyən günlər ofisə gəlir. Digər günlər isə evdən və ya istədikləri yerdən işləyirlər. Bu yanaşma həm işçi məmnuniyyətini artırır, həm də şirkətlərə xərclərə qənaət etmək imkanı verir. Hibrid ofislər xüsusilə böyük şəhərlərdə yaşayan insanlar üçün əhəmiyyətlidir. Çünki gündəlik yol xərci və vaxt itkisi minimuma enir. Bu model şirkətlərə daha çevik idarəetmə sistemi qurmağa imkan verir və istedadlı işçiləri cəlb etməkdə mühüm üstünlük yaradır. Azərbaycan bazarında da hibrid ofis anlayışı getdikcə aktuallaşır. Çünki həm yerli, həm də beynəlxalq şirkətlər işçilərin balanslı iş həyatına üstünlük verdiyini nəzərə alaraq yeni strukturlar yaradırlar. Bu, gələcəkdə ofis və obyekt bazarında da tələbatı formalaşdıracaq əsas meyillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Coworking məkanların rolu

Coworking məkanlar xüsusən startup komandaları, fərdi sahibkarlar və frilanserlər üçün müasir dövrdə ən əlçatan və münasib iş həlli hesab olunur. Belə məkanlar hər kəsə iş masasından internetə, görüş otaqlarından mətbəx və istirahət zonalarına qədər bütün imkanları təqdim edir. Ən vacib üstünlüklərdən biri də odur ki, coworking ofislər biznes qurmaq istəyənlərə yüksək xərclər olmadan peşəkar mühitdə çalışma fürsəti verir. İnsanlar həm şəbəkələşmə, həm də yeni tərəfdaşlıqlar yaratmaq baxımından coworking ofislərdə böyük imkanlar əldə edirlər. Azərbaycan bazarında bu sahəyə maraq ildən-ilə artır. Xüsusilə də gənc sahibkarlar və innovativ layihələr üzərində çalışan komandalar coworking məkanları seçirlər. Bu cür məkanların rahat yerləşməsi, çevik kirayə şərtləri və müasir texniki avadanlıqlarla təchiz olunması onların cazibəsini daha da artırır.